• GIBRALTAR

    Trochę praktycznych informacji: jak dojechać, co warto zobaczyć.

  • PLAYA DE ROMPECULOS

    Andaluzyjska plaża, która Cię zachwyci.

  • ESTADIO SANTIAGO BERNABEU

    Foto-wspomnienia z wizyty na stadionie mojego ukochanego klubu piłkarskiego.

  • CAMINANDO POR SEVILLA

    Plaza de España i Parque de María Luisa.

  • RONDA

    Białe miasto Andaluzji położone na skałach.

  • CAMINANDO POR SEVILLA

    Wizyta w Reales Alcazares. To tutaj kręcono piąty sezon popularnej "Gry o Tron"!

Poland flag    SpainF

O MNIE

profilowejawork

KAROLINA ZAJĄC
Polka z hiszpańską duszą. Pasjonatka podróży i języków obcych. Fanka Realu Madryt i kotów. Motywuję do poznawania krajów hiszpańskojęzycznych i kreatywnej nauki języka przez 365 dni w roku. A w czasie wolnym próbuję grać na ukulele.
kontakt: info [at] mialmaespanola.pl
autorblog
wspolpraca

 

Strona korzysta z plików cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki.

Używamy zapisanych informacji, aby polepszyć jakość świadczonych usług oraz w celach statystycznych. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na stosowanie ciasteczek. Zawsze możesz zablokować cookies w ustawieniach swojej przeglądarki.

Zrozumiałem

latinoamerica11

Piosenka, którą warto poznać, jeśli interesują Cię zagadnienia związane z Ameryką Łacińską + trochę informacji o jej wykonawcach. Kim są Residente i Visitante? Co dobrego ma w sobie ten region? Do jakich ważnych miejsc, zjawisk oraz wydarzeń z historii Ameryki Łacińskiej odnosi się wprost lub w przenośni Calle 13? Wszystko to oraz inne ciekawostki znajdziesz w poniższym tekście.

Zapoznawanie się z historią i kulturą Ameryki Łacińskiej za pomocą piosenek i filmów, świetny sposób na przyswajanie interesujących informacji w formie dobrej zabawy. Piosenka, którą chciałabym dziś omówić, to utwór jednej z moich ulubionych grup muzycznych - Calle 13. Po wielokrotnym jej przesłuchaniu zdałam sobie sprawę, że właściwie powinnam się nią z Wami podzielić, gdyż może ona zaciekawić wiele osób zainteresowanych Ameryką Łacińską, ze względu m.in. na ilość odniesień do zagadnień związanych z tym regionem. Znajdziecie tutaj elementy kulturowe oraz historyczne, różnego rodzaju ciekawostki, zjawiska znane na całym świecie oraz takie, z którymi zetkniecie się być może po raz pierwszy, a naprawdę warto je poznać. Jest to pierwszy, lecz na pewno nie ostatni wpis, za pomocą którego będziemy wspólnie odkrywać Amerykę Łacińską. Zaczynamy!


Kim są Residente i Visitante?

Na początek co nieco o wykonawcach piosenki. Calle 13 to grupa muzyczna pochodząca z Puerto Rico, współtworzona przez dwóch przyrodnich braci: René Perez Joglara (znanego jako Residente) oraz Eduardo Cabrę Martíneza (alias Visitante). Charakterystyczne dla tej grupy jest mieszanie wielu stylów muzycznych - generalnie są to różne rodzaje rapu, nierzadko jednak z elementami latynoskiego folkloru: merengue, cumbia colombiana, candombe, cumbia villera czy bossa nova. Grupa została nagrodzona licznymi nagrodami Grammy.

Teksty tworzone przez Calle 13 często są satyryczne, komentują lub wręcz krytykują rzeczywistość polityczną i kulturową w Ameryce Łacińskiej, a także aktualne wydarzenia na świecie. Na koncertach zdarza się nawet, że René przedstawia hasła z tym związane w formie wiadomości przedstawionych na jego ciele czy te zapisane na koszulkach. Warto tutaj wspomnieć, że René Perez Joglar jet wielkim fanem idei niepodległości Puerto Rico (które to od 1952 roku jest uznawane za terytorium zależne od USA - hiszp. estado asociado).

Zarówno nazwa zespołu, jak i przydomki wykonawców pochodzą jeszcze z czasów młodości obu artystów - Calle 13 było miejscem, gdzie swego czasu mieszkał René w miejscowości Trujillo Alto, a Eduardo regularnie go tam odwiedzał. Przy wejściu do domu musieli oni informować strażnika, czy są "residente", czy też "visitante". Obydwaj panowie mieli okazję zdobyć całkiem dobre wykształcenie. René jest synem prawnika oraz znanej portorykańskiej aktorki Flor Joglar de Gracia i realizował studia wyższe związane ze sztuką, rysunkiem i animacją. Eduardo natomiast, po zrealizowaniu dwóch bachilleratos (liceum) z informatyki oraz rachunkowości, studiował muzykę na uniwersytecie w Puerto Rico. Kiedy René wrócił ze swoich studiów w USA, zdecydowali się założyć grupę Calle 13 i wspólnie nagrywać. 

"Latinoámerica"

Piosenka "Latinoámerica", którą chciałabym dzisiaj zaprezentować, pochodzi z roku 2011, z płyty "Entren los que quieran". Poszczególne fragmenty nie będą omawiane wers po wersie, tylko dość tematycznie - zależnie od kontekstu, co oznacza, że jeśli np. pojedyncze wersy z pierwszej zwrotki są powiązane z pojedynczymi wersami z innej części piosenki - mogą być omówione razem, co pozwoli lepiej zrozumieć dany temat. Przed rozpoczęciem czytania interpretacji polecam zapoznać się z samą piosenką i jej tekstem, np. TUTAJ. Jeśli nie czujesz się specjalistą w zagadnieniach związanych z Ameryką Łacińską i językiem hiszpańskim, warto przesłuchać jej tak ze dwa razy, raz skupiając się na tekście, a później na teledysku (lub w odwrotnej kolejności) i kolejno spróbować wyciągnąć z niej jak najwięcej informacji, przenośni i odniesień do omawianego regionu. Następnie, po zapoznaniu się z moją subiektywną interpretacją łatwiej będzie dostrzec i porównać, co samemu udało Ci się odkryć, a czego wcześniej być może nie wiedziałeś lub nie skojarzyłeś od razu oraz oczywiście - ktore fragmenty zinterpretowałbyś inaczej. Moja interpretacja, jak wspomniałam, jest subiektywna i chętnie zapoznam się z opiniami innych osób, tak wiec nie wahaj się zostawić swojej w komentarzu :) Tymczasem, przejdę do omawiania piosenki.

Utwór rozpoczyna się wstępem w radiu peruwiańskim, gdzie lektor krótko przedstawia grupę Calle 13 oraz piosenkę jaką będą wykonywać - najpierw krótko w języku hiszpańskim oraz później w języku quechua. W wolnym tłumaczeniu z quechua na hiszpański, prezenter dedykuje tę piosenkę wszystkim, którzy słuchają ich stacji radiowej na latynoskich ziemiach oraz wszystkim braciom i siostrom na świecie (hiszp. "A todos los que nos escuchan en estas tierras y a todos los hermanos y hermanas en el mundo"). René odpowiada mu w języku quechua "Quamkunapah", czyli "Para ustedes!" (hiszp. dla was) i rozpoczyna wykonywanie utworu.

Wielokrotnie powtarzane w tekście słowo "Soy..." wskazuje na personifikację Ameryki Łacińskiej, tak jakby wypowiadała się ona w imieniu wszystkich osób, które ją zamieszkują. Pod koniec pierwszej zwrotki słyszymy nawet wprost “Soy America Latina”.

Również w pierwszej zwrotce pada dość ironiczne stwierdzenie: Soy un pedazo de tierra que vale la pena”, co oznacza że Ameryka Łacińska jest czymś więcej niż tylko kawałem ziemi, “na której nic nie ma”. Fragmenty podobnego rodzaju pojawiają się jeszcze później parę razy w tekście. Tuż przed pierwszym refrenem René podkreśla siłę tego regionu określając go jako "un pueblo sin piernas, pero que camina". Na samym końcu słyszymy również "Aquí estamos de pie", co może oznaczać mniej więcej to, że mieszkańcy regionu nie poddają się, stąpają twardo po ziemi i nie dadzą się stłamsić, ani rzucić na kolana. Całość potęguje hasło "Niech żyje Latynoameryka!" ("¡Qué viva Latinoámerica!"), co kolejny raz mówi nam o tym, że latynosi są dumni ze swojego pochodzenia i czują swego rodzaju jedność między sobą. 

W Ameryce Łacińskiej ludzie chcą posuwać się na przód, robić postępy, rozwijać się, pomimo trudności wynikających z różnych sytuacji militarnych czy gospodarczych, których znacząco spowolniły rozwój tego regionu. W wersie "Soy el desarrollo en carne viva" (pol. jestem "żywym przykładem" rozwoju) Calle 13 podkreśla, że latynosi chcą wyjść ze stanu, w którym znajdują. Chcieliby, aby ich państwa się rozwijały, a nie tylko były miejscem eksperymentów związanych z poszukiwaniem "dróg rozwoju" Ameryki Łacińskiej proponowanych przez kraje bogate. 

W teledysku pojawiają się twarze wielu osób, które wydają się być z różnych kultur (ze względu na ubiór, uczesanie, cechy fizyczne itd.). Są też używane instrumenty typowe dla różnych części Latynoameryki, aby uzyskać charakterystyczne regionalne dźwięki/ melodie. Pomimo istniejących różnic kulturowych i ekonomicznych oraz mimo tego, że życie codzienne zróżnicowanych grup ludności Ameryki Łacińskiej bywa zupełnie odmienne, osoby te mogą jednak żyć w zgodzie, razem, jako jedność, czyli latinos. W teledysku widzimy na przykład Indian zamieszkujących wysepki Uros z terenu Jeziora Titicaca, uważanego za największe jezioro wysokogórskie na Ziemi i znajdującego się w Andach Środkowych (Peru/ Boliwia). 

Calle 13 podkreśla w tekście, to co dobrego ma w sobie Ameryka Łacińska. Odnosi się wprost lub w przenośni do miejsc i zjawisk ogólnie znanych, charakterystycznych dla tego regionu i konkretnych krajów. Są to na przykład:

1) “un pueblo escondido en la cima”, hiszp. miasteczko ukryte na szczycie, czyli Machu Picchu w Peru.

2) “el amor en los tiempos del cólera” - twórczość kolumbijskiego pisarza Gabriela Garcii Marqueza, laureata nagrody Nobla.

3) “soy Maradona contra Inglaterra anotandote dos goles” - chodzi tutaj (prawdopodobnie) o konkretny mecz z Anglią na Mundialu w roku 1986. Mecz zakończył się zwycięstwem Argentyny 2:1, która awansowała do dalszego etapu rozgrywek, a później wygrała w finale z Niemcami 3-2, co dało jej zwycięstwo w całym Mistrzostwach Świata. Maradona w ciągu zaledwie 5 minut strzelił dwa gole, które przeszły do historii jako "Mano de Dios" - strzelony ręką (zobacz gol tutaj) oraz "Gol del siglo", nazywany też "obra del arte" i najpiękniejszą bramką ubiegłego stulecia (zobacz gol tutaj). Nieoficjalnie mówi się, że zwycięstwo w tym meczu miało być moralną zemstą Argentyńczyków za poniesioną kilka lat wcześniej klęskę w wojnie z Wielką Brytanią o Falklandy (hiszp. Guerra de las Malvinas). Wers ten podkreśla również fakt, że latynosi są w stanie rywalizować nawet z "największymi" i co najważniejsze, wygrywać takie potyczki.

4) “la espina dorsal del planeta es mi cordillera” - hiszp. kręgosłupem planety są moje góry. Gdy popatrzymy na mapę Ameryki Północnej i Południowej łatwo dostrzec duże łańcuchy górskie wzdłuż zachodniego wybrzeża kontynentu. Są to Andy w Ameryce Południowej oraz Kordyliery w Ameryce Północnej. W użytej tutaj przenośni, mają one podtrzymywać całą planetę, tak jak kręgosłup podtrzymuje ciało.

5) “un desierto embrigado con peyote” - hiszp. pustynia odurzona peyote, tj. metaforyczne odniesienie do rośliny charakterystycznej dla Meksyku, która rośnie wyłącznie na tamtejszych pustynnych regionach (Chihuahua, Durango, Coahuila, Tamaulipas, Nuevo León, San Luis Potosí, czasem również w niektórych strefach Querétaro czy Zacatecas). Znana jest ona ze swoich właściwości psychoaktywnych, a nawet "odurzających". Ma także swoją długą tradycję związaną z jej użyciem rytualnym i leczniczym wśród rdzennej ludności. Obecnie jest też używana np. w ramach medytacji.

6) “un trago de pulque” - hiszp. jeden łyk pulque - niskoprocentowego napoju tradycyjnie spożywanego przez mieszkańców Meksyku, znanego już od czasów prekolumbijskich. Wytwarzany jest on ze sfermentowanego soku z różnych gatunków agawy, zwłaszcza z maguey pulquero, który w starożytnym Meksyku był uważany za roślinę świętą i był używany w ceremoniach religijnych.

7) “la Operación Condor invadiendo mi nido” - hiszp. Operacja Kondor nawiedzająca moje gniazdo, to metaforyczne odniesienie do Operacji Kondor, czyli kampanii przeprowadzonej w Ameryce Południowej w latach 70. XX wieku wspólnie przez wywiad oraz służby specjalne Argentyny, Boliwii, Brazylii, Chile, Paragwaju i Urugwaju (chociaż współpracować miały też Kolumbia, Peru i Wenezuela, ale na mniejszą skalę, tzn. dostarczając informacji). Celem całej operacji, nazywanej również Plan Cóndor, było gromadzenie informacji na temat przeciwników politycznych i zabijanie niektórych członków opozycji. W wyniku tych działań zamordowano ok 50 tys. osób, 400 tys. uwięziono, a 30 tys. uznano za zagninione - tzw. desaparecidos, do czego Calle 13 odnosi się również we fragmencie "soy la fotografia de un desaparecido" (hiszp. jestem zdjęciem zaginionego). 

Skomplikowany klimat występujący w rejonie Ameryki Łacińskiej również został opisany w kilku wersach utworu "Latinoamérica", np. w specyficznej metaforze "mi piel es de cuero por eso aguanta cualquier clima" (pol. moja skóra (na ciele) jest ze skóry (materiału), dlatego jest w stanie znieść każdy klimat). W Ameryce Południowej napotkamy bowiem wiele skrajności: na zachodzie kontynentu zimny prąd peruwiański, na wschodzie ciepły prąd brazylijski, z jednej strony pustynię Atacamę uznawaną za jedno z najsuchszych miejsc na Ziemi ("tengo el sol que me seca"), z drugiej zaś selvę amazońską o wilgotnym klimacie ("y la lluvia que me baña"), a do tego wszystkiego jeszcze po środku góry Andy ze szczytami obsypanymi śniegiem ("la nieve que maquilla mis montañas") oraz wysokościami dochodzącymi do blisko 7000 m n.p.m. Na tak dużych wysokościach oddychanie jest nieco utrudnione, ze względu na niedostateczną ilość tlenu ("la altura que sofoca"). Związany z tym jest zakorzeniony w tamtejszej kulturze zwyczaj żucia koki ("soy las muelas de mi boca mascando coca"), która to m. in. ułatwia pobieranie tlenu i pomaga pokonać tzw. chorobę wysokościową. René dumnie wspomina również o czystym powietrzu w tamtych rejonach: "tengo mis pulmones respirando azul clarito".

Refren piosenki skierowany jest do krajów bogatych, które przybywają do Ameryki Łacińskiej z chęcią eksplorowania jej i bogacenia się. Za pieniądze można kupić wiele rzeczy, ale nie szczęście, słońce, kolory etc. Ameryka Łacińska być może nie posiada ogromnych ilości pieniędzy, ale ma coś więcej - piękno, różnorodność, wielokulturowość, duszę, naturalne bogactwa. Nawet jeśli kraje Zachodu ingerują w funkcjonowanie Ameryki Łacińskiej, ona nadal jest własnością latynosów i nikt nie może im tego zabronić, nawet wielką siłą. To co najpiękniejsze w Ameryce Łacińskiej tworzą bowiem właśnie te narody, ziemie, zróżnicowane kultury i tradycje. 

Tú no puedes comprar al viento.
Tú no puedes comprar al sol.
Tú no puedes comprar la lluvia.
Tú no puedes comprar el calor.
Tú no puedes comprar las nubes.
Tú no puedes comprar los colores.
Tú no puedes comprar mi alegría.
Tú no puedes comprar mis dolores.

Refren powtarzany w języku portugalskim oznacza to samo co powyższa wersja hiszpańska i odnosi się do Brazylii, czyli jednego z krajów latynoskich gdzie nie mówi się po hiszpańsku, tylko raczej właśnie po portugalsku:

Não se pode comprar o vento
Não se pode comprar o sol
Não se pode comprar a chuva
Não se pode comprar o calor
Não se pode comprar as nuvens
Não se pode comprar as cores
Não se pode comprar minha alegria
Não se pode comprar as minhas dores

Zwrot do krajów bogatych nie następuje jednak dopiero w refrenie. Już na początku piosenki podkreślone zostało:

"Soy lo que dejaron,
Soy toda la sobra de la que se robaron"

(hiszp. Jestem tym, co pozostawili. Jestem tym co pozostało z tego, co ukradli). Konkwistadorzy, niewłaściwe osoby na najwyższych stanowiskach w państwie, zagraniczne firmy, wielkie międzynarodowe korporacje... Ich działalność i czerpane z niej zyski nie wpłynęły bowiem znacząco na poprawę jakości życia ludności miejscowej. Zarzut ten powtarzany jest w jednym z kolejnych wersów: "soy mano de obra campesina para tu consumo". Robotnicy produkują rzeczy, których później nie używają. Pracownicy z niskimi dochodami nie mogą sobie pozwolić na ich zakup - istnieje tylko niewielka część społeczeństwa o dużej sile nabywczej. Zwłaszcza, że nie są to rzeczy tzw. pierwszego użytku, tylko dobra nieco bardziej "luksusowe", które są później używane w krajach wysoko rozwiniętych, a nie w rozwijających się społeczństwach Ameryki Łacińskiej. Te ostatnie musiały się zaadaptować do potrzeb dużych gospodarek i zaspokoić ich potrzeby surowcowe oraz te związane z tanią siłą roboczą. Zamiast więc rozwijać się, w krajach Ameryki Łacińskiej pojawia się więcej potrzeb, biedy, a zarobione przez wielkie korporacje pieniądze zasilają zagraniczne budżety, nie zaś lokalne, przez co inwestycje np. w infrastrukturę, edukację, zdrowie i inne elementy są mniejsze. Krytyka władz państwowych uwidacznia się w wersie "un discurso político sin saliva" (pol. przemowa polityka "bez śliny"), co metaforycznie odnosi się do obietnic bez pokrycia - politycy w swoich wypowiedziach obiecują coś, czego później nie robią. 

Warto wspomnieć, że w teledysku (a dokładniej w refrenie) występują dwie znane w Ameryce Łacińskiej artystki: Toto la Momposina (piosenkarka pochodząca z karaibskiego wybrzeża Kolumbii) oraz Susana Baca (peruwiańska piosenkarka oraz minister kultury Peru). 

 
Copyright (c) 2017. mialmaespanola.pl. Projekt i wykonanie: perfekcyjneStrony.pl